Fem Petraeus in Joke & haar moeder
Een gesprek met Fem Petraeus door Isja Mak 08 mrt. 2005

---

Fem Petraeus werd bij het grote publiek bekend door haar rol als Ariël Visser in de Nederlandse soap Onderweg Naar Morgen. Hierin speelde zij tweeëneenhalf jaar voordat ze besloot meer tijd te willen inrichten voor andere (theater-) projecten. Ze had onderhand veel ervaring met het opzetten van jeugdtheater, lesgeven, acteren voor de camera en spelen op het podium en hakte de knoop door. Een goede beslissing, want op het moment is zij te zien in twee voorstellingen: Joke & haar moeder en Wachten op een Kado. Daarnaast is ze druk met het geven van workshops en regisseren van jeugdtheater. ITHTR sprak Fem over haar rol van Jackie in de verwachte voorstelling Joke & haar moeder.

Joke & haar moeder gaat officieel 13 april 2005 in première, maar het gezelschap Parels voor de Zwijnen is druk aan het repeteren en daar horen try-outs in vrouwengevangenissen ook bij. Dit omdat de hoofdrol van Joke wordt vertolkt door Annet Kuiper die zelf ook in de gevangenis heeft gezeten. En Annet speelt niet alleen Joke, Joke is op Annet gebaseerd. De voorstelling is ontstaan uit interviews die regisseuse Saskia Huijbrechtse met Annet had over haar leven en is een vervolg op Lieve Joke (2002) en Honolulu (2003). Het is een bijzondere voorstelling omdat werkelijke ervaringen als uitgangspunt worden gebruikt en het geheel wordt gespeeld door twee professionele en twee amateurtoneelspelers.

Fem Petraeus vindt Joke & haar moeder inderdaad een bijzondere voorstelling. Niet alleen door de interactie tussen spel en realiteit, maar ook door de locatie waar ze nu oefenen. Het is een voorstelling met een grote emotionele lading en daar wordt in de gevangenis anders op gereageerd dan doorgaans in het theater gebeurt. In het begin moest ze wennen aan de interactie met de gedetineerden. Ze spelen in een gymzaal of kantine van een vrouwengevangenis. De entourage is anders maar ook de reactie van de toeschouwers. “Alle etiketten vallen weg als je in een gevangenis optreedt. Het is alsof ze naar een televisie kijken. Sommigen praten erdoorheen, anderen reageren heel heftig en roepen zo nu en dan wat. Het is een soort meeleeftheater wat het heel persoonlijk maakt. Ik moest daar in het begin erg aan wennen en had de neiging meer overdreven te gaan acteren, minder subtiel omdat ik de reacties moeilijk kon peilen.”

Fem speelt de rol van Jackie, de dochter van Joke maar ook haar zus. Joke & haar moeder gaat namelijk over incest en hoe drie verschillende generaties daarmee omgaan. Jackie vertegenwoordigt de derde generatie en probeert los te komen van de tragedie die haar familie overschaduwt. Door een grote bek te geven en zich constant te verkleden en schminken probeert ze haar lot te ontvluchten. “Het is een mooi karakter om te spelen. Jackie maakt een hele ontwikkeling door. Ze wil niet accepteren wat haar familie is overkomen. Ze wil ontsnappen en wordt gek van haar oma die elke gelegenheid aangrijpt om over de incest te praten.”

De heftigheid waarop Jackie reageert weerspiegelt waarschijnlijk ook de intensiteit van het verhaal. Twee van de acteurs hebben het verhaal beleeft en herhalen nu hun eigen belevenissen, maar dat merk je volgens Fem onderhand niet meer. “In het begin was dat nog wel lastig omdat je als toneelspeelster weet hoe het werkt op het podium. Voor Annet en Rietje (Joke en haar moeder) was dat anders dus improviseerden we veel. Zij hebben het meegemaakt en kunnen het in principe vertellen, maar ze moeten ook een rol spelen. Het zijn tenslotte heftige scènes en vaste teksten.” Maar met de voorstelling gaat het, zo stelt Fem, steeds beter. Het stuk groeit elke keer dat ze het spelen. Ze kijkt daarom ook uit naar de première van 13 april. Fem gelooft dat Joke & haar moeder een behoorlijke indruk zal achterlaten bij het publiek. “Het is een mooi, bijzonder en ontroerend stuk vind ikzelf en ook degene die het stuk al hebben gezien, dus ik verwacht een volle Frascati in april."