Theater is omgaan met je angst
Een gesprek met Liesbeth Coltof door Lotje Dercksen 01 mrt. 2005

---

Ze wordt gezien als één van de mensen die het jeugdtheater groot hebben gemaakt; Liesbeth Coltof, regisseuse en artistiek leidster van Huis aan de Amstel. Voor jongeren bewerkte ze klassiekers als Hamlet en Parcival, maar ook nieuwe verhalen gaat ze niet uit de weg. Na de succesvolle voorstelling De Hongerende Weg (naar een roman van de Nigeriaanse schrijver Ben Okri) heeft Coltof haar oog laten vallen op het debuut van Booker Price winnaar DBC Pierre: Vernon God Little.

Vernon Little groeit als puber op in het Texaanse stadje Martirio, ‘de hoofdstad van de barbecuesaus’. Wanneer Vernon’s beste vriend Jesus stijf van de pillen zestien klasgenoten vermoord en met de laatste kogel zichzelf overhoop schiet, tekent zich voor Vernon’s ogen een onvermijdelijke afgrond af. Hij stond net iets te dichtbij en zijn stad is op zoek naar een zondebok; liefst eentje die nog wel adem haalt.

In Coltof’s handen verwordt deze bijtende satire over ego’s, sex en kinderlijke onschuld in een heftige ‘coming-of-age-Rock-Opera’. De gevoelige, maar vaak ook grappige liedjes van popgroep Storybox vormen de lijm tussen de scènes in deze ‘zondenschets’ over de doorgeslagen televisiecultuur in de westerse wereld.

Barbequesaustragedie
"Het stuk gaat ontzettend over het verlies van identiteit van mensen”, aldus Coltof. “Een samenleving waarin iedereen de plicht heeft om individueel te zijn en tegelijk moet voldoen aan een ideaalbeeld van de media. ‘Je bent pas iemand als je gezien wordt’ is het motto. Er wordt voortdurend gerefereerd aan hoe je zou moeten zijn als mensen, hoe je je zou moeten voelen. Alles is consumptie, uiterlijk. Daaronder zit een gruwelijke leegte. De echte wortels van wie we zijn, zijn we kwijt. Onder het mom van individualisme heerst de homogeniteit. Het gruwelijke van het stuk is dat het niet gaat over de zestien vermoorde kinderen, maar over welk slaatje je daaruit kunt slaan, wat het voor anderen betekent. Er wordt niet stilgestaan bij de gebeurtenis zelf, maar er wordt, zo publiekelijk mogelijk, stilgestaan bij de gevolgen. Het is een tragedie eigenlijk. Een Barbequesaustragedie!”

Vermediasering
Coltof maakt zich oprecht zorgen over de ‘vermediasering’ van deze tijd. “Onder de pogingen om erbij te horen gluurt een diepe eenzaamheid. Vernon is opgegroeid daarin, hij refereert ook voortdurend aan films, dat ligt als een filter overal overheen. Maar als het steeds erger wordt, dan komt hij bij zichzelf. 'Wie ben ik en hoe wil ik verder.' In het stuk zet het tv-station Lollycom een nieuwe reality-show op 'welke persoon uit de dodencel wordt het eerst geëxecuteerd?' Zo ver is het niet, maar eigenlijk is het ongeveer wáchten erop. Die onthoofdingen in Irak, het is er pas als het op tv is geweest. Alles wordt publiekelijk gemaakt. De politicus die iets doet wat in het privédomein ligt, meteen wordt er iemand van straat getrokken en kraamt die de grootst mogelijke onzin uit. De aanslagen die dat alles doen op je identiteit...” 

Omgaan met angst
Coltof probeert als theatermaakster een tegengeluid te geven door van grote verhalen persoonlijke verhalen te maken. Hoe een omgeving inwerkt op een persoon, de goede dingen en de schade. “Wat ik één van de allerbelangrijkste dingen vindt in toneel is meeleven, medegevoel. Uit je egootje stappen en naar iemand anders kijken. Ik wil de grote dingen naar menselijk niveau brengen. Om afgrijzen te doen voelen, verdriet, vreugde. Dat vind ik persoonlijk de taak van theater. Theater moet in de gevarenzone. Het is je plicht om de zekere dingen, je eigen dingen te verlaten. Een onbekend gebied ingaan waar je bang bent. Die crisis van de identiteit waar de kranten het steeds over hebben, dat is het niet durven omgaan met angst. Angst volledig uit het leven willen bannen. Als Zalm zegt 'we zijn in oorlog' dan word ik razend. Oorlog is iets héél anders. We zijn bang. Maar omgaan met het feit dat we bang zijn? Nee, we plaatsen hekken om niet bang te zijn. Van hekken plaatsen wordt je alleen maar banger. Je moet de angst aankijken. Theater is omgaan met je angst.”