Mini verbreekt zwijgen en maakt Beckett verteerbaar
Een gesprek met Karel de Rooij door Sarah Whitlau 30 sep. 2005

---

In het kader van ‘Topstukken’ gaat de voorstelling ‘Wachten op Godot’ van het Nationale Toneel in reprise. De hoofdrollen worden vertolkt door Mini & Maxi. Topstukken is de selectie van de vier meest spraakmakende voorstellingen van toonaangevende gezelschappen. Een hele eer voor wat eigenlijk als het teksttoneeldebuut van Mini & Maxi kan worden gezien. ITHTR sprak met Mini.

‘We zijn de snelste carrièremakers van het toneel’ grapt De Rooij, ‘nog nooit teksttoneel gespeeld en nu meteen een Topstuk’.

Het idee om Mini & Maxi in Beckett’s beroemde stuk te laten spelen bestond al meer dan tien jaar. Na het vijfentwintig jaar zelf te hebben gedaan, besloten Mini & Maxi in 1992 dat ze met een toneelregisseur in zee wilden voor hun voorstellingen. Ze schakelden hiervoor Jos Thie in. ‘Bij de première van die voorstelling, ‘Scherzo’, gaf Jos Thie ons een exemplaar van ‘Wachten op Godot’. Hij had er in geschreven: ‘Ooit zullen wij dit samen gaan doen’. De Rooij: ‘Ik dacht toen, dat is hogeschoolgebeuren, dat doen we nooit’. Uiteindelijk kwam het er toch van. Jos Thie prikte gewoon een datum. De rest is geschiedenis.

Mini & Maxi speelden vijfendertig jaar zonder tekst en deden dit met groot succes: tot ver over de landsgrenzen sleepten ze de ene prijs na de ander in de wacht. Van daar naar Beckett is dan een hele overgang. Jos Thie zei tegen ze: ‘Je kunt wel met een makkelijker stuk beginnen, maar als je ‘Wachten...’ hebt gedaan heb je jezelf wel meteen neergezet.’ De Rooij heeft zich geregeld afgevraagd of het de moeite waard was. ‘Maar uitdagingen zijn altijd mooi in het leven, toch? We doen het met veel succes, maar ook met veel angst. Dat mag je best weten. Ik lig wakker van “hoe zit nou die tekst ook al weer?”’. Gelukkig is er nog niets misgegaan.’

Er bestaan natuurlijk grote verschillen in de manier van werken tussen hoe Mini & Maxi hun eigen voorstellingen vorm gaven en wat ze nu doen. ‘Het grote verschil tussen toen en nu is: het stuk bestaat al. Je hoeft er niet mee bezig te zijn. Er is ook meer overgave. We geven ons over aan de regisseur. Dat is ook wel eens lekker, een heel andere ervaring.’

Het besluit om hun zwijgen te doorbreken en ‘Wachten op Godot’ te doen, viel voor Mini & Maxi samen met een andere dramatische verandering. Peter de Jong (Maxi) kreeg een nekhernia die het voor hem onmogelijk maakte nog langer het voor hun zo kenmerkende avondvullende programma te spelen. De fysieke eisen die dat stelt waren te zwaar. ‘We zaten net middenin onze voorstelling ‘30 jaar theater’, wat heerlijk was. ‘Wachten...’ was al gepland en daarna zouden we weer verder gaan met ’30 jaar theater’. Dat kon niet meer. Als Mini & Maxi kunnen we nog steeds wel kortere dingen doen, en doen dat ook.’ Het gerucht dat Mini en Maxi niet meer zouden bestaan is dus niet waar. ‘Het heeft alleen een andere vorm’.

De Rooij heeft in ieder geval de smaak van teksttoneel te pakken. ‘We gaan absoluut verder’. Na ‘Wachten op Godot’ gaan ze volgend jaar september een stuk van Neil Simon spelen, ‘Sunshine Boys’. Het stuk gaat over een komisch duo dat jarenlang samen sketches speelde. Na elkaar elf jaar niet gesproken te hebben gaan ze nog één keer een scène samen op de televisie doen. Het is ze op het lijf geschreven. ‘Zelf hebben we geen kennis van het toneelrepertoire. Het is geweldig dat er dingen op je af blijven komen, dat er mensen zijn die zeggen “dat moet je doen”.’

‘Wachten op Godot’ is in Engeland door toneelcritici uitgeroepen tot belangrijkste toneelstuk van de twintigste eeuw. Er zijn boekenkasten vol over geschreven. Is het in de eenentwintigste eeuw ook nog relevant of actueel? De Rooij vindt van wel. ‘Het is actueel en dat zal het ook altijd blijven. Het stuk gaat eigenlijk over hoop en vriendschap. De hoop dat het beter, leuker wordt. Tegenwoordig hoopt men op heel veel maar het wordt eigenlijk steeds slechter. We wachten op vrede maar die lijkt steeds verder weg te zijn.’ Zo wachten de hoofdpersonen Vladimir en Estragon op Godot, die maar niet komt. Wie Godot is en waarom ze op hem wachten weten ze eigenlijk niet.

Zware kost dus. Beckett zelf vond dat het niet te zwaar gespeeld moet worden. Variété was een passie van hem en zijn grootste wens was dat Chaplin en Buster Keaton de twee hoofdrollen zouden spelen. Vandaar ook de keuze van Thie voor het duo Karel de Rooij en Peter de Jong.

De Rooij zelf vindt het ook heel belangrijk om het stuk toegankelijk te houden. ‘Zonder dat er nou sprake is van al te veel gekheid hebben wij het heel begrijpelijk gemaakt. Wij wilden dat het ook een verteerbaar stuk werd en dat is ons gelukt.’