Lof en dank aan Wim Helsen, de Belgische cabaretier
Een gesprek met Wim Helsen door Lidion Zierikzee 22 mrt. 2006

---

In 1998 begon Wim Helsen met cabaret. Samen met Randall Casaer was hij het duo “vrolijk België”. In 1998 wonnen zij Humorologie, een tweejaarlijkse wedstrijd waarin humor een belangrijke rol speelt. Twee en een half jaar lang toerden ze door het land met twee voorstellingen. In 2001 is Wim uiteindelijk voor zichzelf begonnen. In 2002 werd hij tweede op het Leids Cabaret Festival en ook won hij de publieksprijs op ´Theater aan Zee´in Oostende, 2001. Na het succesvolle “Heden Soup!” is er nu: “Bij Mij Zijt Ge Veilig”. Wederom een groot succes.

Maar voor hij aan cabaret is begonnen heeft Wim de meest diverse baantjes gehad. Van schoonmaker, sociaal werker, bouwvakker en museumgids tot leraar Nederlands voor anderstaligen en uiteindelijk nu cabaretier. “Als je op het podium wilt staan en dat uitstelt tot je dertigste voordat je het durft, doe je veel verschillende dingen” aldus Wim. Wat hij merkte was dat hij de andere banen niet kon volhouden en dat frustreerde hem. “In elke job die ik deed waren er wel mensen die bekwamer waren in die job dan ik, mensen die meer achtergrond hadden, een langere leerweg”. Wat Wim vooral frustreerde was dat hij net zo bekwaam wilde worden. Net zo gedreven als die mensen. Dit kon hij echter niet opbrengen voor zichzelf. Hij was zelf goed genoeg in zijn vak maar kon het niet opbrengen om er net zo fanatiek mee bezig te zijn als de beste. Hij gaf bijvoorbeeld Nederlands aan anderstaligen en merkte wel wanneer je er langer en intensiever aan werkt het veel leuker wordt. “Door meer achtergrond kun je meer laten gebeuren wat kan en moet gebeuren, net als nu op het podium. Ik kreeg meer vertrouwen en rust, ook dat heb ik nu bij het spelen op het podium” zegt Wim. Hij fantaseert nog steeds over het lesgeven en dat is volgens hem een teken. Een teken dat hij het misschien nog eens zal doen. “Het is vooral dat ik merkte dat er mensen waren die meer gedreven waren in de job. Ik verloor mijn interesse. Lesgeven vond ik leuk, maar om nadien boeken lezen, me voor te bereiden en naar cursussen te gaan. Nee. Ik bleek veel te lui en te wispelturig”. Op het toneel doet hij dat nu wel meer. Toch wil dit ook niet zeggen dat hij cabaret altijd blijft doen. Hij hoeft in het cabaret niet de beste te zijn, dat is ook niet te meten en 'een achterlijk streven'.

Wim droomde er al jaren van om iets op het podium te doen maar door omstandigheden en angst is dit pas later gebeurd. “Het is goed dat mensen van jullie leeftijd daar geen last van hebben, niemand heeft jullie angst aangepraat en dat is eigenlijk beter”. Eigenlijk maakt het volgens Wim ook weer niet uit want uiteindelijk staan we er allemaal. “Ik weet in ieder geval dat ik dit heb moeten doen”, zegt Wim met grote overtuiging. Vanaf zijn jonge jaren wilde hij al spelen, acteren, in welke vorm maakte niet uit. In Wim´s familie werd echter niets met theater gedaan of theater bezocht. Ook op school, 'een saai geborneerd katholiek college' was er nooit schooltoneel. Toen hij in het laatste jaar aangaf naar de Antwerpse acteursopleiding te willen werd hij door 2 leraren vierkant uitgelachen. Zo kreeg hij het gevoel dat het misschien toch niets voor hem was. “Ik heb het laten gebeuren en ja, ik heb het ze zeker kwalijk genomen maar nu niet meer”. Toch bleef hij er over fantaseren en dat was volgens hem een teken!

Door de vele ervaringen zou hij natuurlijk heel veel inspiratie moeten hebben en veel dingen kunnen gebruiken. “Dingen gebruiken doe ik niet bewust. Er zijn geen voorvallen of mensen die ik nu zomaar gebruik. Ik gebruik meer de dingen die zijn gebeurd, die mij hebben gevormd”. Wim is dus laat begonnen en heeft eerst veel geleerd. Veel mensen zeggen dat dit beter is. In tegenstelling tot jongeren die van de middelbare school direct naar de theaterschool gaan. Deze mensen zitten gelijk in het milieu. Dat is een moeilijk vraag, want wat is beter? Wim denkt dat het helemaal van jezelf afhangt “Als je direct naar een theaterschool gaat kun je ook met twee voeten op de grond blijven staan”.

In België leeft het cabaret niet zo als hier in Nederland maar verschillen ziet hij ook niet echt. Hij past zijn programma verder ook niet aan als hij naar Nederland gaat. Mensen zijn overal mensen. Er zullen wel verschillen zijn volgens Wim, maar daar probeert hij niks over te denken. Er zijn al genoeg mensen die dat doen en daar heb je zelf dan ook de neiging toe. Maar als je volgens Wim gaat zeggen: “Mijn voorstelling pakt niet in Limburg of in het zuiden. In het noorden is koud. Kempen is bijvoorbeeld rot om te spelen. Nederland is leuker of andersom”, dan wordt het ook waar!

Moppen over Nederlanders kent hij ook niet. Wim moet nooit zelf om moppen lachen. Als hij ze dan toch zelf verteld, op het podium, moeten ze echt extreem flauw en slecht zijn. De grappen die over Nederlanders in België worden verteld, vind hij ook helemaal niet grappig. “Ik vind het extreem cliché en het allerergste vind ik dan Vlaamse stand-up comedians die op het podium grappen over Hollanders gaan vertellen. Dat vind ik het grootste zwaktebod wat je kunt doen. Het is de allermakkelijkste manier om te scoren. Dat vind ik echt verschrikkelijk”. Het verschijnsel zelf vind hij wel heel grappig. Ooit heeft iemand hem verteld hoe dat komt. “Het schijnt zo te zijn dat als je buurlanden hebt, dat de grote landen altijd zeggen dat de kleine dom zijn. Het is een patroon dat op verschillende plekken in de wereld zich voor doet. Spanjaarden doen het ook over de Portugezen. En andersom vinden de Belgen Nederlanders dus arrogant. En zelfs in één land denken mensen uit het zuiden met een bepaald idee over de mensen uit het westen of noorden”. Hij heeft zelf ook een keer iets heel geks mee gemaakt. Toen hij in Nederland begon te spelen gaf hij het eerste jaar nog les aan anderstaligen. Een jong meisje, ook cabaretier vroeg wat hij nog meer deed behalve cabaret. Hij vertelde dat hij les gaf aan anderstaligen. Het meisje vroeg verbaast: “maar jij kunt toch geen Nederlands, jij spreekt toch Belgisch, Vlaams”?! Het meisje dacht dat het een compleet andere taal was, terwijl het natuurlijk een variant is van dezelfde taal. En ja, als dat meisje dat wist had ze nu niet in de patatten gezeten!

Youp van ´t Hek noemde Wim zijn opvolger. Dat is nogal een compliment. Wim is er echter nuchter over. “Ik vind het leuk dat hij dat zegt, fantastisch, maar bij ons is hij veel minder een begrip dan bij jullie”. Zelf kende hij Youp wel van naam en van korte stukjes op tv. Het is echter niet iemand waar hijzelf naar op kijkt. Hij heeft hem wel gezien en was onder de indruk van Youp’s podiumpersoonlijkheid. Hij weet dat Youp megapopulair is in Nederland. In dat opzicht vindt hij het compliment van Youp vooral fijn in de hoop dat het misschien mensen naar de zaal lokt. Wim heeft zelf andere helden zoals Herman Brusselmans, Hugo Matthijsen en mensen van het Vlaamse theatergezelschap ‘de Koe’. Toen hij begon met cabaret was hij vooral onder de indruk van Hans Teeuwen. De energie en interactie met het publiek zie je ook terug in zijn eigen shows. “Er is een gelijke of verwante begeestering waarmee we spelen”. Toch zijn er ook veel verschillen. Wim is minder brutaal en heeft in zijn show een samenhangend verhaal. “Ik denk ook dat je banger bent voor hem op het podium dan voor mij” aldus Wim. Ondertussen heeft hij ook anderen gezien. Wim is zelf erg onder de indruk van o.a Sanne Wallis de Vries en Marc-Marie Huijbregts.

Wim kan helaas, zo vind hij zelf, dit seizoen weinig theater bezoeken. Hij speelt vier avonden in de week en heeft thuis twee kinderen. Daarbuiten doet hij ook nog andere dingen, zoals het programma 'Onder de tram'. 'Onder de tram' is een humoristisch praatprogramma waarin de zin en onzin van wetenschappelijk en maatschappelijk onderzoek wordt belicht. Wim is hier als vaste gast een aantal weken te zien bij de VARA. Kortom, weinig tijd. Dat vindt hij ontzettend jammer want theater bezoeken is altijd inspirerend. “Wat ik zelf interessant vind, is om mee te maken wat er met je gebeurd: blijf ik geboeid of niet, waarom verlies ik mijn aandacht, waarom raak ik geïrriteerd, waarom moet ik lachen? Als ik echt geboeid ben vind ik het niet eens erg als het slecht is”. Wim zoekt daar in zijn eigen shows ook zelf naar. Veel momenten komt hij weer helemaal met frisse dingen. Hij vindt het belangrijk dat er iets gebeurt op het podium. Het moet volgens hem niet een stuk zijn waar je even naar gaat kijken en dan ophoudt. Je moet er middenin zitten. “Ik vind het zelf het ergste om naar theaterstukken te kijken die volstrekt steriel zijn, waar niks meer gebeurt. Waar je op de belichting begint te letten en lampen begint te tellen”.

Kortom, Wim heeft niet alleen een rijke fantasie maar ook een rijke ervaringslijst. Hij heeft veel geleerd, heeft een bijzondere kijk op het leven en is een prachtartiest. Wim is iemand die de mensen wil boeien, zorgen dat het publiek en hijzelf er middenin zit. Hij houdt van afwisseling en nieuwe impulsen. Hij zorgt ervoor dat er wat gebeurt. Hij laat je verbazen en genieten van zijn bijzondere wereld.

Na een fantastische voorstelling waarin we elke seconde geboeid waren, na een bijzonder gesprek en na een fantastische en bijzondere maar ook vooral leerzame avond zeggen wij:

Wim, veel Lof en Dank voor deze bijzondere ontmoeting!