Michel Sluysmans zijn persoonlijke visie op het NU
Een gesprek met Michel Sluysmans door Isja Mak 14 mrt. 2005

---

Op het moment is Michel Sluysmans te zien in de voorstelling NU van Annette Speelt. Een gezelschap dat hij drie jaar geleden heeft opgericht samen met zijn voormalige studiegenoten van de toneelschool Kristen Denkers, Thijs Römer en Christiaan Mooij. Voor de voorstelling NU heeft het jonge team een gastregisseur aangetrokken, Aus Greidanus jr, waarmee zij samen een actuele en persoonlijke voorstelling neerzetten.

NU speelt een aantal weken en wordt heel wisselend ontvangen. Men lijkt bewondering te hebben voor jullie lef om de politieke actualiteit op de bühne te zetten, maar is eveneens teleurgesteld door de uitwerking van het onderwerp dat jullie als uitgangspunt nemen: de moord op Theo van Gogh. Hoe verklaar je dit?
De voorstelling is over het algemeen niet wat het publiek ervan verwacht. Dit komt mede door de promotie: een foto waarop ik als Mohammed B. vermomd Ayaan Hirsi Ali (Kirsten Denkers) aanval. Een plaatje dat tot de verbeelding spreekt, namelijk het actuele conflict binnen onze samenleving. Hier gaat de voorstelling alleen niet over. NU refereert naar een afgelaste voorstelling die dit conflict zou weerspiegelen. Het gaat dus over een politieke satire die NIET gespeeld wordt. Sommige mensen zijn hierdoor teleurgesteld. Ze krijgen wellicht niet hetgeen waarvoor ze in eerste instantie gekomen zijn, dat vergt flexibiliteit van de toeschouwer. Daarbij komt dat de voorstelling vrij ingenieus in elkaar zit. De eerste indruk is niet altijd positief maar ik hoor ook vaak dat wanneer mensen er later nog aan terug denken ze tot diepere inzichten komen of ineens wel het grotere geheel zien.

Je hebt eerder samengewerkt met Theo van Gogh en nu is zijn dood aanleiding geworden voor de voorstelling. Vind je het moeilijk om dit stuk te spelen?
Aan de ene kant wel omdat je persoonlijke emoties om moet zetten naar een theatrale voorstelling. Ik heb meerdere malen met Theo van Gogh gewerkt en heb verdriet om zijn dood. Ik vind het belangrijk dat hij niet vergeten wordt of dat zijn moord in de vergetelheid raakt. Aan de andere kant, juist omdat jezelf zo geëngageerd bent, kan je het stuk weer beter spelen. We hebben er ook geen moment aan getwijfeld om zijn dood als uitgangspunt voor onze nieuwe voorstelling te nemen, het leek de enige mogelijkheid om te spelen.

Wat proberen jullie met NU over te brengen, heeft de voorstelling wel een boodschap?
Wij geven met NU kritiek op de huidige situatie zonder stelling te nemen, we maken het menselijk. We willen niet als moraalridder optreden maar juist alle dogma’s laten varen. Ik denk dat het voor veel mensen moeilijk is het zwart-wit denken te laten voor wat het is en verder te kijken, maar daarom behandelen wij de actualiteit ook op een andere manier. De voorstelling gaat niet over politiek maar om het thema gemis. Het missen van iemand staat centraal in NU. Daarbij overkomen we de waan van de dag en geven we een theatrale afspiegeling. Als mensen informatie over de politieke situatie van dit land willen kijken ze wel naar het NOS journaal, onze bijdrage is een theatrale bijdrage waarbij het persoonlijke voorop staat.

In andere interviews ben ik een aantal keer een citaat van Freek de Jonge tegengekomen “Als het goed gaat in een land, heeft een kunstenaar de taak te ontregelen en vragen te stellen. Als het niet goed gaat, moet de kunstenaar hoop bieden en troosten”. Welke betekenis heeft dit citaat voor jou en is dat het doel van de voorstelling: hoop geven?
Ik heb veel bewondering voor Freek de Jonge, met name voor de manier waarop hij gevoelens integreert in kunst. Hij heeft een heel persoonlijke aanpak en stelt de emotie van de mens voorop in zijn voorstellingen. Het gaat bij theater niet alleen om lachen of de actualiteit bespotten. Ik vind dat je als kunstenaar jezelf altijd moet afvragen “waarom speel ik het?”, wat is de waarde van een stuk en wat voor doel heeft het voor ogen. Daarmee kan je wel stellen dat Annette Speelt een idealistisch gezelschap is, maar is iedere kunstenaar dat niet? Misschien maken we het onszelf daarmee niet makkelijk, maar dat hoeft ook niet. Dat maakt het spelen juist interessant. Het is heel moeilijk om het publiek op een verkeerd been te zetten maar als het lukt is dat een prestatie.