Bambie 13: Jochem Stavenuiter
Een gesprek met Jochem Stavenuiter door Lidion Zierikzee 15 jan. 2009

---

Parijs. Een kleine kamer met een grijze piano en een zwarte telefoon. Drie personages die niets liever willen dan de liefde te beleven in de Franse romantiek. In gebrekkig Frans proberen de drie de verhoudingen onderling uit, wat resulteert in een fantastische voorstelling vol drama, beweging en humor.

De grote fascinatie van de artistieke leiders van Bambie, Paul van der Laan en Jochem Stavenuiter begon bij Hitchcock en de Franse film uit de jaren ’50. En zo belanden we in de zaal bij Bambie 13. Echter, voor het eerst staan de heren niet samen op het podium. Paul heeft samen met Marijn van der Jagt de begeleiding en eindregie voor hun rekening genomen en zo verdween ook Hitchcock in het maakproces. De spelers maken namelijk altijd alles zelf, al zoekende in de repetitieruimte ontstaan ideeen, scenes en uiteindelijk een Bambie. En af en toe komen Paul en Marijn eens even met hun neus erop zitten.

‘Deze Bambie gaat over een bepaalde tijd, als je een film ziet of muziek hoort krijg je een verlangen naar een tijd die je niet meegemaakt hebt’, aldus Jochem. Drie mensen die blijven vasthouden aan de Franse romantiek en dus iemand anders willen zijn dan wie ze zijn. ‘Deze onderlaag is typisch Bambie’.

Het gebrekkig Frans praten, wat de personages de gehele voorstelling doen, komt voort uit een eigen ervaring van Jochem. ‘Zelf deed ik een taalcursus en merkte dat hij niet toereikend genoeg was om goed te communiceren. Je wordt zo simpel. Je komt niet verder door de taal en dat gevoel geeft een enorme beklimming. En die beklemming is interessant’.

Daarnaast is opvallend hoe de personages elke keer weglopen uit een benauwde situatie. En jawel, niet standaard door de deur maar door het raam. ‘En met dat gegeven kun je dan aan het werk. Hoe vaak spring je? Wat gebeurt er met de achterblijvers? Hoe spring je? En wat zegt het als je wordt tegengehouden of per ongeluk valt?’. Met allerlei briefjes met gemaakte scenes of ideeen zijn de acteurs vijf weken lang aan het maken. En dan maar doordenken, doordenken en uiteindelijk versimpelen. ‘Ook doen we kleine simpele opdrachten als: maak eens een typische Franse entree, of kom nu eens op en weet het gewoon even niet. Op die manier verzamelen we materiaal en proberen we hier een geheel van te maken’. Zo zien we in de voorstelling een scene met dramatische muziek. Hierdoor krijgt een paraplu wegzetten of een stoel aanbieden een compleet andere lading, vol hilariteit en dramatiek. ‘Het werkproces is een grote puzzel. Als je alle ideeen en scenes hebt die je iets doen, dan hoop je dat als je het naast elkaar zet, het nog meer gaat betekenen. En zo zit Bambie vol ritme en betekenis’, aldus Jochem.

Jochem en Paul staan nu al elf jaar samen op het podium en wilden zich langzamerhand verbreden. Niet langer met zn tweeen op toneel maar ook zoeken zij verbreding in werkwijze en samenstelling. Jochem nodigde Ibelisse Guardia en Klaus Jurgens uit om mee te spelen. Alledrie waren zij aan het onderzoeken en improviseren. Maar de twee andere spelers gaven Jochem het vertrouwen om de grote lijnen te bewaren en ideeen aan te dragen. ‘En ook zonder dat Paul nu meespeelt is het een echte Bambie geworden’, zegt Jochem met een grote glimlach. Bambie staat natuurlijk bekend door de insteek van mime en bewegingstheater. 'Het lichaam drukt veel meer uit dan taal en is veel eerlijker. Het is interessant om te onderzoeken hoe je kunt praten met je lijf en zo een verhaal kunt vertellen. Deze personages zijn niet psychologisch opgebouwd maar bestaan eerder uit opeenvolging van gedragingen. Als je daarbinnen als speler eerlijk schakelt kan het publiek zelf de verhalen maken.' En dat is zeker de kracht van Bambie. De voorstelling bestaat uit weinig woorden maar zegt er duizenden. Bestaande uit meerdere interpretaties, onderlagen, absurditeit en door alles net op een andere manier te bekijken heeft Bambie haar eigen stijl. Een krachtige stijl die horend aan het nagesprek en het latere interview niet alleen mij als theatermaker maar ook anderen heeft geinspireerd.