Cadavre Exquis (English spoken with Dutch supertitles)
Bijna normaal is zo gek nog niet Annette Dielemans Next to normalJoop van den Ende Theaterproducties / 16 jan. 2012 Gezien in: DeLaMar Theater Next to Normal, ofwel ‘bijna normaal’. Maar wat is ‘normaal’? Wie bepaalt dat? Is normaal goed? En is dat waarvan we denken dat het normaal is, wel zo normaal als het lijkt? In Next to Normal draait het om een – op het eerste oog – doodnormaal gezin: vader, moeder, dochter zoon. Maar wat als blijkt dat dit enkel een façade is, dat het gezin in werkelijkheid worstelt met de psychische aandoening van de moeder, die zeer sterke weerslag heeft op het gezin? Wat gebeurt er wanneer je gaat geloven in dingen die er niet zijn en andersom? Zowel personages in, als de bezoekers van Next to Normal zullen voor dit dilemma komen te staan. Een lastig parket, dat niet in de koude kleren gaat zitten.
Na een golf van “grote” musicals, met grote verhalen en nog grotere decors – neem bijvoorbeeld Wicked of Soldaat van Oranje, zonder twijfel beiden een groot succes – is Next to Normal weer eens een “kleine” musical. Een klein verhaal, puur geconcentreerd op één gezin, zonder – vaak voorkomende – afleidende verhaallijnen. Het gevolg hiervan is dat personages diepgang kunnen krijgen en er plaats is voor ontwikkeling, in tegenstelling tot vele andere hedendaagse musical personages, die meer als karakter benaderd worden. Doordat we de personages zo dicht op de huid zitten, ontstaat er snel begrijp voor hen, ook al staan zij soms lijnrecht tegenover elkaar. Aan beide kanten van een verhaal zit vaak een waarheid en het is aan de toeschouwer om hier keuzes in te maken. Hiermee wordt Next to Normal niet alleen een emotionele rollercoaster, maar vraagt het toeschouwers ook constant positie te kiezen.
De stemmingswisselingen die zo nadrukkelijk aanwezig zijn – veroorzaakt door moeder Diana met een bipolaire stemmingsstoornis – worden naast het verhaal ook muzikaal weergegeven. Prachtige, lieve, kleine liedjes worden afgewisseld met rauwe rockmuziek, die de toeschouwer steeds weer in de war brengt. De muziek is onvoorspelbaar, wisselvallig en goed uitgevoerd door een sterke cast. Wat betreft deze cast gooit met name Simone Kleinsma als moeder Diana hoge ogen. Soms al met slechts een blik in haar ogen kan zij een verhaal vertellen of een worsteling met zichzelf overbrengen. De schone schijn, de verwarring, de woede, de hysterie; zonder problemen zet zij alles geloofwaardig neer. Daarbij uiteraard geholpen door sterk tegenspel van haar vijf medespelers: Wim van den Driessche (vader), Freek Bartels (zoon), Michelle van de Ven (dochter), René van Kooten (dokter) en Jonathan Demoor (vriendje van dochter). Zij weten alles zo te spelen dat er een constante spanning op het toneel is, die bijna voelbaar is, net als het geheim dat onderhuids door de hele voorstelling sluimert.
Ook wat betreft staging zit Next to normal knap in elkaar. Het is geen musical waarbij gedanst wordt – het verhaal leent zich hier ook niet voor -, maar toch ontstaan er soms bijna choreografieën die echt bijdragen aan het totaalbeeld, zoals bijvoorbeeld de opening van de tweede akte (in het Engels ‘Wish I were here’). Het decor geeft hierin ook mooie mogelijkheden: geen ingewikkelde decorwisselingen, enkel een raamwerk van een huis. Een scheef huis welteverstaan, wat een mooie connectie heeft met het verhaal, waarin niets “recht” of “normaal” is. Mooi is ook hoe de scènes en nummers in elkaar overlopen: er is geen ruimte voor applaus. Voor sommigen misschien storend, maar juist hierdoor blijft de spanning hoog – een absolute plus voor de show.
Al met al is Next to normal dus geen “normale” musical. Het is anders, innovatief, verwarrend. Maar wie heeft gezegd dat normaal goed is? Kortom: “Bijna normaal” is zo gek nog niet.
