Cadavre Exquis (English spoken with Dutch supertitles)
Liever een strak kontje dan een mooie dikke darm Annette Dielemans Zwarte HondLeon van der Zanden / 06 mrt. 2006 Gezien in: Stadsschouwburg Utrecht "Iedereen liegt. Zeggen ze. Ik ook. Daar ben ik heel eerlijk in. Maar ik wil weten wat écht waar is. Ik zal in ieder geval alles van mezelf vertellen. Als kom ik uit bij de grootste leugens. Zo ben ik nou eenmaal”
Cabaretier Leon van der Zanden, op zoek naar de waarheid. De rode lijn van zijn programma is het spelletje ‘Truth or dare’, wat iedereen kent en gespeeld heeft. Dat is direct ook een van de sterkste punten van Leon van der Zanden; de herkenbaarheid van de grappen die hij maakt. Dingen waarvan je eigenlijk niet bewust bent hoe belachelijk ze zijn, stelt Van der Zanden aan de kaak. Wie heeft er niet op maandagmorgen in de kleuterklas gezeten, badend in het angstzweet omdat het kringgesprek eraan kwam en je moest vertellen wat je in het weekend gedaan had? Wie kent niet de angst voor iets waarvan je eigenlijk niet precies weet wat het is? Voor Van der Zanden is dit het geblaf van de hond achter de schutting waar hij iedere dag langs moest, op weg naar school. Dag in dag uit bijna huilend voorbij, zonder ook maar één keer de hond gezien te hebben. De angst voor het onbekende.
In zijn zoektocht naar de waarheid komt hij steeds weer uit bij de leugen. Van der Zanden neemt niets meer aan, als hij er niet bij is geweest; muurtekeningen van Neanderthalers? Wie zegt dat zij niet zo intelligent waren en bedachten ‘de mens’ die uit hen zou ontstaan eens voor de gek te houden? De waarheid wordt verboren en het vertellen van de waarheid wordt gezien als een spel; Truth or Dare. Van der Zanden legt de oorzaak hiervan bij de opvoeding; neem Sinterklaas. Het verhaal dat je gezicht, als je om klokslag 12 een gekke bek trekt, voor altijd zo zal blijven staan? Of Klaas Vaak die iedere nacht, nota bene met een zak zand, de deuren langs gaat om kindertjes in slaap te brengen?
Leon van der Zanden speelt snel, maakt ‘eenvoudige’ maar zeker doeltreffende grappen en werkt beeldend. “Dus jij gaat meer voor vorm van voor inhoud? –Ja , ik heb liever een strak kontje dan een mooie dikke darm”. Een lenig lichaam en een zeer expressief gezicht maken dat het gedurende de hele voorstelling boeiend blijft naar hem te kijken. Opvallend van zijn spel is dat hij bewegingen af maakt. Heeft hij in een scène een denkbeeldig biertje in zijn hand, zal hij dit ‘wegzetten’ voor hij verder gaat. Heeft hij in een scène met zijn vingers in de smerigheid gezeten, zal hij zijn vingers ‘schoonwegen’ aan zijn shirt. Details waarmee hij scènes afmaakt, een oog voor detail. En zeker ook oog voor het publiek. Voordat hij begint over Sinterklaas checkt hij of er geen kleine kinderen in de zaal zitten. Het 15jarige meisje is hierna ‘uitverkoren’ en wordt herhaaldelijk aangesproken, óók vanwege haar eigen gedrag en het gedrag van vrienden om haar heen. Op zich geen vervelende opmerkingen van Van der Zanden, maar je bent toch blij dat je ouder bent dan 15. Én ook als je geen letters op je shirt hebt. Want, zoals te verwachten was, gaat Van der Zanden Truth or Dare spelen. En opschriften zijn nou eenmaal makkelijk aanwijsbaar. Dit stukje participatie geeft aan dat Leon van der Zanden niet alleen een voorbereid programma kan spelen, maar ook kan improviseren. Niet alleen stelt hij vragen aan het publiek, op zijn beurt krijgt hij vragen terug. Niet de minste vragen, en hij geeft serieus antwoord, maar krijgt het voor elkaar er wel degelijk rake grappen in te verwerken.
Maar de mooiste scène uit Zwarte Hond is over de muziek van de negentiger jaren. Eigenlijk weten we wel dat deze muziek veelal nergens over ging, maar het uitgebeeld te zien is toch net wat anders. Noem titels als “Please don’t go” en met náme “I like to move it” en iedereen zal weten wat er komen gaat. Van der Zanden laat de zaal schudden van het lachen, maar krijgt iedereen op een ander moment zo stil dat je een speld kan horen vallen. Van der Zanden heeft de zaal, inclusief het groepje pubers, volledig in de hand.
“Truth. Ik heb vanavond gespeeld. Truth. Ik heb gespeeld in de hoop dat jullie me leuk zouden vinden. Truth. Ik weet ook wel dat jullie de hele avond naar mijn zweetplekken hebben zitten kijken. Truth. Mijn grootste angst? Dat straks het licht uit gaat en het stil blijft.”
Een angst die nergens voor nodig is. Soms te simpel, soms op het randje, soms iets te lang doordrijvend op een grap, maar stil zal het niet blijven.
