Dogville van Ro Theater
Saskia van Leipsig
Dogville RO Theater / 23 jan. 2007
Gezien in: Schouwburg

---

Waarom van Dogville een theaterstuk maken, als de film eigenlijk ook al een toneelvoorstelling is? Waar zorg je als regisseur voor dat je je onderscheidt, zonder dat het er dik bovenop ligt dat je het origineel probeert te overtreffen? Of probeer je er gewoon een goede kopie van te maken onder het motto 'beter goed gejat dan slecht verzonnen'?
Deze bedenkingen heeft de regisseur Pieter Kramer goed ter oren genomen en er is een juweeltje van een stuk uitgekomen. Hij heeft een manier gevonden om een toneelspel te maken dat niets minder is dan verfrissend, dynamisch, op sommige momenten licht komisch, maar vooral intrigerend. Het is hem zeker gelukt de neiging tot vergelijken weg te nemen, die normaal gesproken optreedt, wanneer je hetzelfde verhaal in verschillende uitvoeringen hebt gezien.

In het rustige plaatsje Dogville, waar nooit iets gebeurd, komt op een zeker moment Grace aan, als vluchtelinge van gangsters. Ze wordt, op aandringen van de zich als dorpsfilosoof voordoende Tom opgenomen in de gemeenschap, ook om de dorpsbewoners aan zichzelf te doen bewijzen dat ze in staat zijn onbaatzuchtigheid te tonen.
Hoewel dit op zich onschuldig lijkt, ontstaan er gaandeweg scheve machtsverhoudingen en gebeuren er geheimzinnge dingen in het normaal zo rustige stadje.
Op het eerste gezicht lijkt het de vergevingsgezindheid van Grace, die haar door de vernederingen van de bewoners van Dogville sleept, maar later krijgt zij het inzicht dat het een heel andere karaktereigenschap is, die haar ervan weerhoudt mensen op hun fouten te wijzen.

Waar in de film van Lars von Trier nauwelijks gebruik is gemaakt van attributen, zijn de juweeltjes die gebruikt worden in dit stuk een grote bijdrage aan de dynamiek van het spel. Koddige stukjes van huizen of halve auto's worden ingezet en daar omheen wordt de scene gespeeld, terwijl het net zo snel als 't het podium opkomt, ook weer afgereden kan worden. Prachtig hoe al die delen af en aan gedragen worden, om zo het verhaal te illustreren. De keuze om nu wel te werken met decorinvulling, helpt nog meer mee ervoor te zorgen dat je de neiging om te vergelijken vergeet.

De verschillende hoofdstukken worden aan elkaar gebreid door een verteller (Ton Kas), die het verhaal vloeiend aan elkaar breidt, zonder ook maar een keer van het podium te verdwijnen. Wanneer hij geen tekst heeft, plaatst hij zich onopvallend, maar wel aanwezig in een scene, en zit daar geboeid op het gebeuren neer te zien, zich bijna afvragend hoe het verder zal gaan.

Kleine momenten van gegniffel in de zaal mogen ook niet ontbreken, zoals op het moment dat Tom (Frank Lammers) en Grace (Jacqueline Blom) hun prille liefde voor elkaar bekennen en dit op zo'n onhandige manier doen, dat je je lichte paatsvervangende schaamte wel moet weglachen.
De weinig sprekende, maar regelmatig door het beeld schuifeldende Martha (Beppe Costa) zorgt voor een constante glimlach op je gezicht. De zich van geen kwaad bewuste hoedster van het parochiehuis heeft een zo'n ontwapenende beduusdheid op het gezicht en kan zo onnozel uit de hoek komen, dat weer een beschaafd lachsalvo wordt ontketend.

Al met al is het zeker de moeite waard om hier eens naar te gaan kijken, zeker als je ervan houdt op het einde verrast te worden.