Luid en soms ook duidelijkRoos van Rijswijk (ITHTR)State of Emergency Toneelgroep Nooduitgang / 30 jan. 2008
Gezien in: Academiegebouw
De bezochte voorstelling was een try-out.
Theatergroep Nooduitgang bestaat uit een team van jonge makers. Pas afgestudeerd of nog studerend aan kunstvakopleidingen noemen zij zich ‘een platform van de huidige generatie twintigers en alles wat ons bezighoudt’. Maatschappelijk betrokken zijn ze, en theater hoeft niet vluchtig te zijn. Nu heeft Nooduitgang een voorstelling gemaakt over hun generatie. Daar hoor ik ook bij, dus die moest ik zien!
Bij binnenkomst staan de acteurs schijnbaar wat verloren op de vloer, nog niet duidelijk zichtbaar in een rol. Is het publiek (een behoorlijk volle zaal voor een eerste try-out!) eenmaal bedaard, begint State Of Emergency met de vier personages (man, vrouw, vet en cursief, zo lees ik in een begeleidende tekst) op een bank. Alle vier houden ze een krant voor het gezicht en bewegen ze zittend op het nummer ‘take it easy’ van Mika. Dat duurt erg lang. Te lang, naar mijn mening, hoewel het effect erg komisch is en bij velen op de lachspieren werkt. Na deze uitgebreide introductie volgt…nog een introductie. Eén voor één staan de personages op en beginnen ze aan een dans op hun eigen manier. Ingetogen, expressief, overdreven blij en volslagen debiel. Nog meer Mika.
Dan stopt de muziek en wordt er gesproken. De man en de vrouw –het echte leven- voeren als twee stripfiguren een conversatie over alledaagse dingen: een verkrampte lach op het gezicht. Ze worden afgewisseld door vet en cursief die de kijk op de huidige maatschappij (dus ook de man en de vrouw) vertolken in snelle monologen. Vet in citaten en typetjes, cursief doordacht en strijdbaar. Net als ik haast zelf kramp in mijn kaken krijg stopt het lachen. Man en vrouw zijn nu ‘normale’ mensen met een huis en een supermarkt die alles thuisbezorgt of waar ze heengaan met een xxxxl boodschappentas. Vooral hebben ze heel erg duidelijk een communicatieprobleem. Vrouw wil naar buiten, man ziet er het nut niet van in. De vrouw verlaat de man, vertelt hoe ze de wereld in haar eentje ervaart. De man bleef doorleven. Ze hebben elkaar niet gemist, vertellen ze. Vet en Cursief blijven bij hun monologen, de hele voorstelling door. Er is een punt waarop ze het niet met elkaar eens zijn, dat wordt vooral fysiek getoond en is een prettige onderbreking van wat een lange lap tekst lijkt te zijn.
State of Emergency bestaat uit Heel Veel Tekst. De tekst is indrukwekkend goed (!!), maar zoveel dat ik een deel ervan niet meer hoor omdat ik zo snel informatie moet verwerken dat ik het niet meer bijhoud. Wat misschien wel klopt in het licht van de voorstelling: we krijgen in de huidige informatie –en consumptiemaatschappij ook ontzettend veel te verwerken. De personages, vooral Vet en Cursief hebben ook heel veel te zeggen. Begreep ik aan het begin van het stuk niet helemaal waar ik naar zat te kijken, halverwege was er door alle uitleg en idealen weinig meer over om zelf in te vullen. Dat is jammer, want het uitgangspunt ‘individu versus de wereld’ leent zich zeker voor reflectie. Bovendien word ik zo doodgegooid met idealen, standpunten en ideeën dat ik hoewel ik iedere beweging op toneel snap, niet meer weet waar het stuk heengaat. Het is duidelijk dat er een standpunt gemaakt wordt. Maar wat is het? Of is dit juist de bedoeling, moet ik me dat afvragen?
De personages zijn groots neergezet als typetjes. Vooral één van de vertellers, Vet, pakt goed uit. Alles komt langs, van predikant tot een Surinaams accent. De eerste helft van de voorstelling zat ik me hier vreselijk aan te ergeren. Tot hij zo over the top ging in een geniale scène met een boodschappenzak over zijn hoofd dat ik opeens snapte dat het moest, dat er een bedoeling achter zat en dat het helemaal klopte. En, niet onbelangrijk, ik kwam er redelijk laat achter dat hij in citaten sprak. Ook dat verklaarde een boel. Het spel is over het algemeen goed, al lijken de acteurs soms nog te twijfelen in hun bewegingen, die ook groots aangezet zijn. Op de (zeldzame) momenten dat er niet gesproken wordt blinken alle acteurs overigens uit in hun stille spel en mimiek.
Het kan een bewuste keuze zijn, alles groot. Ik weet niet of ik het de goede keuze is geweest. Op mij kwam het over alsof de voorstelling over-geregisseerd is. Het was te groot, te luid, en daardoor soms over- en soms helemaal niet duidelijk. Soms kreeg ik de indruk dat bepaalde acties op het toneel puur uitgevoerd worden omdat het beeld zo mooi is. Iets minder overdaad en iets meer rust zou ervoor zorgen dat het publiek wat meer houvast heeft.
Theatergroep Nooduitgang zet een complexe voorstelling neer, die ondanks de rusteloosheid veel goeds belooft voor de toekomst. Ik ben in ieder geval benieuwd wat de groep nog meer voort zal brengen en zal er zeker naar gaan kijken.
