We are in Exile
Saar Grolleman
In Duisternis Theatergroep Suburbia / 08 mrt. 2008
Gezien in: Chassé Theater

---

Met de voorstelling ´In Duisternis´ maakt de Zweedse bestseller-auteur Henning Mankel, voornamelijk bekend vanwege zijn thriller reeks over inspecteur Kurt Wallander, zijn theaterdebuut in Nederland. Ditmaal echter geen misdaad die opgelost dient te worden, maar de schrijnende realiteit van vluchtelingen in ballingschap, zoekende naar een veilig stukje grond waar zij zich kunnen aarden.

´Drie uur... Dríe uur en negenenveertig minuten! Je bent drie uur en negen en veertig minuten weggeweest. We hadden het toch uitgerekend? Waar was je zo lang? ´

Hoop doet leven
Een vader en zijn dochter, een praktisch leeg appartement. Ze zijn onderweg en wachten. Ieder moment kan er iemand langskomen. Met papieren, zodat ze door kunnen reizen. Naar Canada, of was het Australië? Wie zal het zeggen, hier behoren zij in ieder geval niet. De vader, gespeeld door Wouter van Lierde, blijft vooral hangen in het verleden; de politiek, zijn afkomst. Zijn wereld wordt steeds kleiner, het gebeurde beklemt hem. Het blijft door zijn hoofd spoken en maakt hem woedend.
Vader praat, veel.
Constant lepelt hij gruwelijkheden op, verhalen die zijn dochter belasten. Maar luisteren zal ze, ze is de enige die hij heeft. De enige die nog aan hem denkt en naar hem terugkeert. Naar buiten durft hij niet meer.
Hij pretendeert een leven, een druk en gecontroleerd bestaan dat bestaat uit het opstellen van boodschappenlijstjes en het poetsen van zijn schoenen. Zijn dochter ontdekt echter dat zij zichzelf niet langer wil verstoppen, waarom zou zij niet zichtbaar mogen zijn en kunnen leven in dit land? Hoelang zitten ze hier nu eigenlijk al? Wie weet wanneer er iemand komt om hen te helpen...

Vertrouw je me?
Dankzij de bergen tekst die Dapiran en van Lierde vakkundig ten tonele brengen, als ware het hun eigen herinneringen, ontdekken we stukje bij beetje de schrijnende gebeurtenissen die het tweetal de afgelopen maanden hebben meegemaakt. Wat een klus moet het geweest zijn dit alles te vertalen, Karst Woudstra heeft deze taak zeer zorgvuldig uitgevoerd.
Vertrouwen en angst spelen een grote rol in Mankell´s voorstelling; zowel in de band tussen vader en dochter alsook hun vertrouwen, of eerder het gebrek hieraan, in de wereld om hen heen.
Tijdens hun vlucht is moeder omgekomen. Vader heeft haar niet kunnen redden en zijn dochter neemt hem dit kwalijk. Zij heeft hém toch ook aan wal kunnen trekken toen het bootje zonk? Waarom liet híj haar moeders hand dan los?
Op de momenten dat haar vader weer eens dreigt te verdrinken in zijn wrok, biedt zij haar schouder. Dit kalmeert hem, de storm in zijn hoofd gaat liggen. Het is weer even alsof zijn vrouw bij hem is, alsof er niets is verandert. Op een gegeven moment probeert hij zich aan zijn dochter te vergrijpen. Dit is totaal overtrokken; het komt vanuit het niets opzetten, om daar ook even snel weer te verdwijnen. Een nare onderbreking in een verder zo compleet stuk.

Zinderend
´In Duisternis´ is een zeer aangrijpende voorstelling die lang blijft hangen en doet meevoelen en – voeren naar vluchtelingen in het nu alsook oorlogsslachtoffers in vroeger tijden.
De toeschouwer krijgt een flinke lading zinnen, die af en toe ietwat staccato aandoen door de hoeveelheid informatie, over zich heengestort. Desondanks verlies je jezelf in de gebeurtenissen en word je meegezogen, de flat en de pijn in. Onbewust bal je je vuisten, je moet je inhouden niet op te staan of iets te schreeuwen. Een heftig drama van alle tijden, dat meer teweeg brengt dan verwacht. Is dat de ´Duisternis´?