'Knielen op een bed violen', in plaats van op het scherm, zoals vaak gebeurd met literaire toppers, uitgewerkt tot theaterproductie. Weet de roman van Jan Siebelink, waarvan zo´n 400.000 exemplaren over de toonbank gingen, de toeschouwer te bekoren? Of is dit niet meer dan het kijken naar een luisterboek?
De voorstelling 'Knielen op een bed violen', naar de gelijknamige bestseller, vertelt het verhaal van de tuinder Hans Sievez die zich bekeert tot het orthodoxe christendom en hoe deze keuze zijn leven alsook dat van zijn vrouw en twee zonen beïnvloedt. Hans, krachtig vertolkt door Cees Geel, komt constant terecht op een tweesprong tussen zijn liefde voor het aardse; zijn jeugdliefde Margje en hun twee kinderen, en zijn zoektocht naar veiligheid en houvast in het geloof.
Een interessant thema, passend in de huidige tijd waarin veel mensen op zoek zijn naar zekerheid en steun. Religie is voor velen een antwoord, een manier om angst voor het onbekende te doen vervagen. Daarentegen weet ditzelfde geloof ook een grootse angst op te roepen; bijvoorbeeld in het geval van Hans, wanneer hij zichzelf erin verliest. Gelaagdheid Regisseuse Madeleine Matzer heeft bijna alle belangrijke scènes in de voorstelling weten te krijgen, bijzonder is het gebruik van dubbelrollen. Zo spelen de twee zonen Ruben en Tom, ook Huib Steffen en Chris Ibel, twee van de orthodoxe gelovigen waar Sievez mee omgaat. Enkel door het aantrekken van lange zwarte jassen, die moeder Margje hen af en toe van hun lijf trekt, transformeren zij in deze karakters. Elk onderdeel van het stuk wordt door meerdere, zoniet alle, acteurs verbeeldt. Er vindt een constante schakeling tussen de eigen en de rol van verteller plaats, meerstemmigheid en het gebruik van zang zijn hierin een originele toevoeging. De eenvoud van het decor, een gestileerde houten ruimte met een koepel, die tegelijkertijd doet denken aan een kwekerij als ook aan een kerk, de karakters van de personages en de wijze waarop zij communiceren zorgen ervoor dat de toeschouwer geraakt wordt.
Cees Geel komt waarschijnlijk in menige recensie, ten onrechte, in de schaduw van de oorspronkelijk gecaste, maar onverwacht overleden, Roef Ragas te staan. Als iemand echter de gelaagdheid die door Matzer bedoelt is weet neer te zetten, is het Geel wel. Van opgroeiend jongetje, hunkerend naar erkenning, tot vader die zichzelf en zijn gezin uit het oog verliest. Wendell Jaspers weet in de personages die zij voor haar rekening neemt veel verschillende gezichten te tonen. Ze is de wind op de planken, die het stuk waar nodig leven inblaast en verfrist.
Reflectie Bomvol. Overspoelend. Maar ook treffend en geloofwaardig. Op een sobere en intelligente wijze worden de gevolgen van de steeds sterker wordende greep van het geloof zichtbaar gemaakt. De voorstelling schuurt en werpt vragen op:
Moeten wij bang zijn voor het geloof? Zo bang dat wij op aarde niet tot het uiterste mogen liefhebben? Wie kan bepalen dat wij tijdens het uitblazen van ons laatste beetje levenslucht, niet bij diegene mogen zijn die het meest voor ons betekent? Een heikel punt, dat ervoor zorgt dat de voorstelling niet ophoudt bij het verlaten van het theater. Enige nazorg, een mogelijkheid tot reflectie danwel discussie zou erg passend zijn. Zeker nadat men twee uur opgeslokt is in een verhaal waarbij je geen seconde je aandacht mag én kunt verliezen. Want op de momenten dat je een diepere laag, een herkenningspunt, je eigen pijn, tegenkomt moet deze snel plaats maken voor concentratie. Weet je de rode lijn vast te houden en te volgen, dan zul je de tekst en het spel intens beleven en gegrepen worden door een literair stuk dat de kassa´s met recht zal doen rinkelen.
Is het een luisterboek? Nee, dit is veel meer dan dat. Dit is uniek; een sublieme wijze om een -gortdroog- boek waar menigeen zich niet doorheen wist te worstelen, op het sobere podium te brengen.
