Bral zegt wat wij Nederlanders denken
Gijs Koeman (Windesheim)
Wij, Nederlanders Sjaak Bral / 05 apr. 2008
Gezien in: De Tuyter

---

Nederland is het land waar tolerantie is verworden tot ‘onverschilligheid’ en ruimdenkendheid tot ‘het interesseert ons geen reet’. Nederland is zichzelf niet meer en Bral weet wel waarom.

Het wordt donker in de goedgevulde zaal en achter het decor is een gesprek gaande. Bral legt zijn moeder over de telefoon uit dat hij zijn verjaardag niet viert. Hij wil absoluut niemand over de vloer hebben. Nadat hij zijn moeder heeft afgepoeierd, vlucht hij het (decor)dak op om de ieder jaar hardnekkig terugkomende kennissen te ontlopen. Als hij een sigaret opsteekt en een oplettende toeschouwer hem wijst op het rookverbod, maakt de zaal voor het eerst kennis met zijn Haagse gevatheid, want ‘hij is immers niet voor niets het dak op gegaan.’

Sjaak Bral begint zijn carrière in 1992. Al snel blijken zijn talent en humor perfect in het theater te passen, waar Bral binnen twee jaar een succesvol stand-up comedian wordt. Het podium is de plek waar hij zich voor het eerst in zijn leven op zijn plaats voelt. Bral beweegt zich daarbij op geheel eigen wijze door het theaterlandschap; hij doorliep geen opleiding en deed nooit mee aan wedstrijdcabaret. Toch is Wij, Nederlanders alweer zijn vijfde theaterprogramma.

Samen met het publiek gaat Bral op zoek naar typisch Nederlandse dingen en dat blijkt nog een behoorlijke opgave. Met een regen van harde en confronterende grappen creëert Bral een explosieve lachsfeer. Wanneer Bral vervolgens inspeelt op het hoge anti-Amsterdamgehalte in de Rotterdamse zaal, sluiten de toeschouwers hem in hun armen. Hij vergelijkt het dodenaantal van de oorlog in Irak met het aantal inwoners van onze hoofdstad: ‘Kunt u zich bijvoorbeeld voorstellen dat al 600.000 mensen er ineens niet meer zouden zijn? Oh ja, natuurlijk kunt u zich dat voorstellen. Ik eigenlijk ook wel.’

Met zijn Haagse accent en uitspraken valt Bral uitstekend in de smaak bij het Rotterdamse publiek. Aan de hand van ex-marktkoopman Karel, een standwerker die ‘zelfs de tram de rails uit lulde’, vertelt Bral het verhaal van een verloederd land ‘dat de weg geheel kwijt is’. Ook grappen die Nederlanders typeren doen het uitstekend. Vooral als Bral daar een allochtoon tintje aan geeft. ‘Nederlanders praten namelijk niet meer met elkaar, maar over elkaar. En we praten al helemaal niet meer met allochtonen. Behalve als we bij de praatpaal van de McDonalds staan natuurlijk.’

Bral vermaakt het publiek ruim anderhalf uur met scherpe analyses en hilarische invalshoeken. Hij houdt de zaal een spiegel voor en dat is soms wel schrikken. Met een glimlach verlaat je de zaal, maar in de auto naar huis ontkom je niet aan de gedachte: wie zijn Wij, Nederlanders nu eigenlijk? Een voorstelling met een boodschap.

Deze recensie is geschreven in het kader van het recensieproject, een samenwerking tussen Ikhouvantheater en de Christelijke Hogeschool Windesheim - opleiding Journalistiek (Zwolle).