Het publiek als stelletje NuBuKu´s*Saar GrollemanKamp Holland Orkater / 28 nov. 2008
Gezien in: Chassé Theater
Oorlog, slachtoffers, beelden van terreurdaden; slapen we er nog een nacht minder om? De media overspoelt ons, het lijkt voorbij te schuiven als een film. Emotieloos kijken we naar de beelden, om vervolgens door te zappen naar een actie-film. De groep Orkater doet het anders en probeert met muzikaal documentaire-theater de wereld van 'onze jongens en meiden in Afghanistan' dichterbij te halen.
Geert Lageveen en Leopold Witte, acteurs en theatermakers bij Orkater, vroegen zich af hoe het nu daadwerkelijk is om soldaat te zijn. Op uitnodiging van het ministerie van Defensie verbleven ze in mei 2008 twee weken in Kamp Holland, het kleine stukje Nederland midden in de woestijn van Afghanistan. Op basis van gesprekken met de militairen ter plaatse, alsook met thuisblijvers en familie schreven ze de voorstelling ´Kamp Holland´.
De missie in Uruzgan is vaak in het nieuws, een mening niet zomaar 1-2-3 gevormd. Is het ´goed´ dat ´wij´ daar zijn? Wat is het doel; wederopbouw? Is er sprake van een vijand? Wat maakt dat soldaten zich in deze missie storten - jonge meiden en jongens, op zoek naar spanning en sensatie? Opgeleid om te vechten, maar met als taak de vrede te bewaren. Hoe gaat zo´n missie eigenlijk in zijn werk? Hoe zien de voorbereidingen eruit en wat houdt de opleiding van een militair exact in? Voor velen een wereld apart, maar voor sommigen een dagelijkse noodzaak.
Ergens in de verte hangt de geur van boerenkool en rookworst. Op het toneel loopt een groep soldaten, gekleed in wit ondergoed en hoge kisten. De jongens en meiden doen haast aan als poppetjes uit het computerspel ´The Sims´. Ego´s worden weggeveegd en maken plaats voor de groepsmentaliteit. Drill-oefeningen, plotselinge bewegingen; de jonge militairen rennen van hot naar her en worden goed afgebeuld. De acteurs, in de leeftijd van de soldaten in Uruzgan, zetten een sterk beeld neer. Ieder heeft een eigen beweegreden om zich aan te sluiten bij deze missie: ´iets goeds doen voor de ander´, ´wat van de wereld zien´, ´meemaken wat je eigenlijk niet mee wilt maken´ of ´een heerlijk salaris.´ Er kon geen beter acteur geselecteerd zijn voor de rol van sergeant als Kees Boot, die rechtstreeks van het werkveld afkomstig lijkt. Een klein hartje met een grote bek.
Om het geheel te begeleiden, Orkater brengt immers muziektheater, is de groep Susie´s haarlok aanwezig. Live brengen zij zowel Afghaans aandoende liederen als rock ten gehore. Ze openen het geheel met een stuk dat rillingen over je rug doet lopen: even waan je je in de bergen, hoor je de geiten bijna mekkeren en ruik je de papaver. De band mengt zich opvallend onopvallend tussen de acteurs en hun spel, ze zijn deel van het geheel. Een grote diversiteit aan instrumenten passeert de revue en ook over de zang niets dan lof. De muziek sleept je mee naar een wereld zo ver van hier, waar spanning en verveling elkaar afwisselen.
De voorstelling bestaat uit losse scènes, kijkjes in het soms onverklaarbare ´nieuwe´ bestaan van een groep jongeren, welke ietwat naïef en onwetend neergezet lijken te worden. Ze krijgen te maken met grote cultuurverschillen, voorlichting over bermbommen, het ´nut´ van het uitdelen van Tweety-knuffels. Maar ook het gevaar van balpennen, het invullen van een nabestaandenprotocol en de noodzaak van factor 60- voor elke graad een. Het verhaal dat een van de actrices uit de doeken doet, terwijl ze als het ware een brief voorleest die ze aan haar ouders zendt, maakt dat Kamp Holland even heel dichtbij komt. Niet alles is echter zwaar op de hand, de voorstelling kent de nodige soldatenhumor- de scène met veel voorkomende afkortingen is hilarisch en erg LVT (leuk voor thuis).
Kamp Holland beoogt kritisch te zijn. Er worden enkele gewetensvragen afgevuurd op het publiek, zowel richting burgers als politici. Maar daar blijft het bij. Het stuk mist iets, voelt niet af. Is het een gebrek aan ontwikkeling en verhaallijn? Misschien nog meer het gemis van de invloed op de soldaten, de mensen dichtbij hen en eventuele nabestaanden. Hoe komen deze (jonge) soldaten uit een missie als deze en hoe pakken zij het leven weer op? En wat doet dit met familie en vrienden? Ondanks alle heftigheid blijft Kamp Holland toch teveel op afstand. Afghanistan is, net zoals deze missie, ver weg. De poging om dit alles wat dichterbij te brengen niet geheel geslaagd. En daar is dan weer die wederkerende vraag: wanneer kan men eigenlijk spreken van een geslaagde missie?
*NuBuKu staat voor Nutteloze Kut Burgers.
